ÇALIKU?U - RE?AT NURY GÜNTEKYN

Feride hareketli, yaramaz ve ayny zamanda da dy?ary hiçbir zaman vurmasa bile duygusal bir kyzdyr. Üç ya?yna kadar Musul’da ya?amy? olan Feride buradaki kuraklyktan dolayy ailesi ile birlikte Kerbelâ’ya göçmü?tür. Ystanbul’a göçmeden önce alty ya?yndayken annesini kaybeder. Bundan sonra Feride teyzesinin yanyna Ystanbul’a gelir. Ystanbul’da yeni akrabalaryyla tany?an Feride, burada da yaramazlyklaryny sürdürür. Yalnyz bir tek Besime Teyzesinin o?lu olan Kâmuran’a kar?y çekingenli?i ve cesaretsizli?i vardyr. Kâmuran ise ya?ça Feride’den büyüktü ve çok uslu ve a?yrba?ly biridir. Feride dokuz ya?yndayken de büyükannesini kaybetmi?tir. Sonra Feride on sene boyunca okuyaca?y Sör Mektebi’ne yazylyr. Okula ba?ladyktan kysa bir süre sonra da babasyny kaybeder. Yaramazlyklaryna okulda da devam eden Feride bu yüzden arkada?laryndan ayry bir ?ekilde tek ba?yna oturtulmu?tur.

Feride birçok ki?inin cesaret edemeyece?i i?lerde yapardy. Meselâ her teneffüs okullaryndaki a?aca tyrmanyr ve daldan dala atlardy. Y?te bunu gören muallim ona “Bu kyz insan de?il ÇALIKU?U” diye ba?yrmy? ve o günden sonra Feride’nin ady ÇALIKU?U olarak kalmy?tyr.

Feride ile Kâmuran genelde birbirleriyle kavga ederler. Ama ikisinin esas ili?kisi Feride’nin yine a?acyn üstündeyken bir ak?am Kâmuran ile Neriman adynda dul bir kadynyn konu?malaryny duymalaryyla ba?lar. Bu günden sonra Kâmuran Feride’den korkmaya ba?lamy?tyr ve ona, bu olayy kimseye anlatmamasy için, düzenli aralyklarla hediyeler gönderir. Fakat bu hediyeler Feride’yi kyzdyryyordur. Bir yaz Feride Tekirda?’a ba?ka bir teyzesini yanyna gider. Teyzesinin kyzy Müjgân Feride’nin çok sevdi?i, a?yrba?ly ve Feride’ye ailede tek söz geçirebilen ki?idir. Feride okulda, arkada?lary kendi sevgililerinden konu?urlarken o da konunun dy?ynda kalmamak için, Kâmuran’y kendi sevgilisi gibi anlatmy?tyr. Feride bunu Müjgân ablasyna anlatty?y zaman , Müjgân, Feride’nin Kâmuran’y sevdi?ini anlar ve her zaman Feride’nin a?zyndan Kâmuran’la ilgili laf almaya çaly?yr. Kâmuran Müjgân’yn da dü?ündü?ü gibi o yaz Tekirda?’a gider. Bir gün salyncakta sallanyrken Kâmuran Feride’ye evlenme teklif eder ve daha sonra ni?anlanyrlar.

Feride Müjgân ablasynyn önceden de tahmin etti?i gibi Kâmuran’y çok seviyordur fakat nedense Kâmuran’a kar?y çok çekingen davranyyordur. Onunla yan yana gelmemeye özen gösteriyor ve do?ru düzgün konu?muyordur. Kysaca Kâmuran’dan kaçyyordur.

Ystanbul’a döndükten bir süre sonra Kâmuran, amcasynyn teklifini Feride ile birlikte de?erlendirir ve en sonunda memuriyetini yapmak için amcasynyn yanyna Avrupa’ya gitmeye karar verir. Bu memuriyet dört sene olmasyna ra?men ikisi için de çabuk geçer. Fakat dü?üne üç gün kala hiç beklenmedik bir olay olur. Feride bahçede dola?yrken kapynyn önünde siyah çar?afly bir kadyn görür ve o kadyn Feride’ye Kâmuran’yn Avrupa’da ba?ka bir kadyny sevdi?ini söyler. Yanynda Kâmuran’yn yazdy?y bir mektubu getirir. Bu olayy ö?renen Feride derhal evi terk eder ve kendi hayatyny kurmak ve ya?amak için Anadolu’ya gitmeye karar verir.

Ystanbul’dan çykmadan önce Feride annesini dadysy olan Gülmisal Kalfanyn evinde kalyr. Yakla?yk bir bir buçuk aylyk bir beklemeden sonra Bursa’nyn merkez rü?tiyesinde Co?rafya ve Resim muallimli?ine tayin edilir. Fakat Feride Bursa’ya gitti?inde bir ba?kasynyn daha ayny göreve atandy?yny görür. Bir aylyk bir beklemeden sonra bu görev Feride’ye çykartylmy?tyr. Fakat Feride müdürün ysrarcy teklifleri ve di?er ö?retmenin a?layy?lary ile hazyrlanan bu tuza?a, hayat tecrübesi olmady?y ve kalbinin çok temiz olmasy nedeniyle dü?erek, görevinden istifa edip Bursa’nyn yakynynda Zeyniler Köyünde muallimli?e geçer. Müdürün Feride’yi kandyrmak için öve öve bitiremedi?i Zeyniler Köyü daha do?ru dürüst yolu olmayan hatta okulu bile ahyrdan bozma bir yerdir.

Feride önceleri hiç sevmedi?i o can sykycy ve karanlyk yeri aly?tykça sevmeye ba?lyyordur. Bu köyde hemen derse ba?lamy? ve ö?rencilerle iyi ili?kiler kurmu?tur. Fakat ö?rencilerinin arasynda Munise adynda bir kyz onu çok etkilemi?tir. Bu kyz babasy ve ablasyyla kalyyordur. Bu kyzy çok sevdi?i için onunla di?erlerine oranla daha fazla ilgileniyordur. Bir gün Munise bir kabahat i?ler ve babasy onun üzerine yürüyünce evden kaçar. Karlarla bir gün bo?u?tuktan sonra Munise Feride’ye sy?ynmaya karar verir. Feride bu olay üzerine, Munise’nin babasyndan da izin alyp onu evlatlyk edinir.

Feride her geçen gün bu küçük köye aly?maktadyr. Bir gün köye bir müfetti? gelir ve okullaryny ziyaret eder. Daha önceden de belirtti?im gibi ahyrdan bozma bu okulu müfetti? gördü?ünde bu okulda ders yapylamayaca?yny söyler ve okulu kapatmaya karar verir. Feride’ye ise onu ba?ka bir okula tayin edece?ini söyler. Feride, Maarif Müdürünün yanyna gitti?inde müdür ona açykta yer olmady?yny söyler. Ama müdürün odasynda eski bir arkada?yny görüp, onunla Fransyzca konu?maya ba?layynca bu olay sayesinde Bursa Darülmuallimatynda çaly?maya ba?lar.

Feride bu okulda da çok mutlu olmu? ve yine ö?rencilerle çok iyi ili?kiler kurmu?tur. Artyk Feride çok güzel bir genç kyz olmu?tur. Bu güzelli?i nedeniyle kendisine Bursa’da “ipekböce?i” ismini takarlar. Okul çok iyi gidiyordur fakat okulda çok sevdi?i ve kendisine çok yakyn hissetti?i ?eyh Yusuf Efendi, Feride’ye a?yk olmu?tur. Üstelik bunu Feride’den ba?ka herkes bilmektedir. Bir gün bunu bir arkada?y Feride’ye söyleyince Feride çok utanyr ve artyk insan içine çykamaz olur. Çünkü ?eyh Yusuf hastalanyp ölünce Feride’ye herkes suçluymu? gibi bakar ve Feride buna daha fazla dayanamayarak Çanakkale’ye gider.

Maarif Müdürünün emriyle Çanakkale Rü?tiyesi’ne emri çykan Feride, Munise’yi de alarak Çanakkale’ye yerle?ir. Fakat güzelli?i burada da herkesin dikkatini çeker ve bu sefer ona “Gülbe?eker” ismini takarlar. O çevrenin en zengin ailesinin kyzlarynyn ö?retmenli?ini yapan Feride, kyzyn da iste?iyle kona?a davet edilir. Fakat bu davetin sebebi ba?kadyr. Kona?yn sahibi Nerime Hanymyn amcasynyn o?lu Yhsan, Feride’yi be?enmi?tir. Davetin esas sebebi evlenme teklifidir. Fakat Feride bu teklifi herkesi ?a?yrtacak ?ekilde reddeder. Bu olaydan kysa bir süre sonra Hafyz Kurban Efendi adynda evli bir adamdan daha evlenme teklifi alan Feride bu teklifi de reddeder. Tabii Feride artyk soka?a çykamaz olmu?tu.

Bir süre sonra da Nazmiye adynda bir arkada?ynyn davetini iyi niyeti nedeniyle kabul eden Feride ba?yna neler gelece?ini bilmiyordur. Arkada?y Feride’ye ni?anlysyny ve ni?anlysynyn en yakyn arkada?y olan Burhanettin adynda birini tany?tyryr. Daha sonra yeme?e indiklerinde bütün salon Burhanettin ve Gülbe?eker diye inliyordur. Bu davet aslynda Burhanettin Bey ile Feride’nin arasyny yapmak için düzenlenmi?tir. Bu olaydan sonra Feride artyk Çanakkale’de de daha fazla kalamayaca?yny anlar ve okulun müdiresinin birkaç yakyn arkada?y ile görü?mek için Yzmir’e gider.

Fakat burada i?ler istedi?i gibi gitmez. En sonunda oranyn en zenginlerinden birinin kyzlaryna Fransyzca dersi vermeyi kabul eder. Artyk Feride ve Munise kö?kte kalyyorlardyr. Fakat kö?kün sahibinin o?lu Cemil Bey gece Feride’yi merdivenlerde syky?tyryr. O evden ayrylmadan önce Kâmran’yn önceki yaz evlendi?i haberini alyr. Daha sonra Maarif Ydaresine gitti?i zaman Ku?adasy’nda Türkçe ve resim muallimine ihtiyaç oldu?unu ö?renir. Feride bu görevi kabul ettikten sonra, Anadolu yolculu?unda son dura?y olan Ku?adasy’na hareket eder.

Ku?adasy’nda okulu istedi?i gibi yöneten Feride burada da mutlulu?u bulmu?tur. Ancak Ku?adasy’na gittikten bir ay sonra muharebe ba?lar ve okul, kumandanly?yn emriyle hastaneye dönü?türülür. Feride, daha önce Zeyniler’de tany?ty?y bir doktoru, Hayrullah Bey’i, burada tekrar görünce, onun ysrary sonucu hastane de hem?irelik yapmaya ba?lar. Hem?ireli?e ba?ladyktan bir ay sonra Feride’nin hastasy Yhsan Bey olur. Yhsan Bey muharebede a?yr yaralanmy? ve ameliyat edilmi?tir. Feride hem Yhsan Bey’e acydy?y hem de Kâmuran’y unutmak için, Yhsan Bey’e evlenme teklifi etmi? fakat kendine acyndy?yny anlayan Yhsan Bey bu teklifi reddetmi?tir.

Muharebe bittikten sonra mektep tekrar kurulur ve Feride “Müdire” olur. Fakat acylar burada da Feride’yi byrakmaz ve Feride Munise’yi topra?a vermenin üzüntüsü ile tam on yedi gün boyunca kendine gelemez. Onun bu durumunu gören ve onu bir kyzy gibi seven Hayrullah Bey, Feride’yi iyile?inceye kadar bekler ve onu yanyna alyr. Bu olaydan sonra Feride artyk Hayrullah Bey ile birlikte kalmaya ba?lar. Fakat Feride’nin Hayrullah Bey’in yanynda kalmasy halk tarafyndan ho? kar?ylanmaz ve ikisi hakkynda kötü dedikodular çykar. Bunun üzerine Hayrullah Bey dedikodulary engellemek için Feride ile evlenir.

Feride ise evlenmeyi kabul ederken hayatynda ilk ve tek sevdi?i Kâmuran’dan da ayrylmy? oluyordu. Bu durumu anlayan Hayrullah Bey ölmeden önce son iste?i olarak Feride’den Ystanbul’a gitmesini ister ve Feride’ye Kâmuran’a iletmesi için bir mektup verir. Bu mektupta Kâmuran’a Feride’nin kendisini ne kadar sevdi?ini yazar. Ayryca mektubun içine bu kitaby olu?turan Feride’nin günlü?ünü de koyar.

Feride bu son istek üzerine Ystanbul’a gitti?inde Kâmuran’y ne kadar sevdi?ini bir kez daha anlar. Kâmuran’da evlendi?i kadyny kaybetmi?tir. Ayryca Kâmuran evlense bile yalnyzca Feride’yi sevmi?tir. Kâmuran bu günlü?ü okuyunca Feride’nin de kendisini sevdi?ini anlar. Bunu amcasyna anlatty?ynda amcasy ve Kâmuran, Feride’nin haberi olmadan kadyya giderler ve nikâh kyydyryrlar. Böylece Feride bu kadar acydan sonra haberi olmadan hayatta en çok istedi?i ki?iyle evlenir ve en sonunda mutlulu?u bulur.