SYNEKLY BAKKAL - HALYDE EDYP ADIVAR

Sinekli bakkal bulundu?u semtin adyny almy? olan dar bir sokaktyr. Bir geçitten çok bir toplanty yeri gibidir. Bu sokakta oturanlardan biri mahalle imamydyr. Onun kyzy, Emine ise babasynyn istemesine ra?men “Kyz Tevfik” denilen bir halk sanatçysy ile evlenir. Tevfik; orta oyunu, karagöz gibi ?eylerle vakit geçirir. Ayryca Emine ve Tevfik’le birlikte, sokaktaki Ystanbul bakkaliyesini i?letmektedir. Bir süre sonra Tevfik ile Emine anla?amazlar ve ayrylyrlar. Tevfik yapty?y ?aklabanlyklar yüzünden sürülür. Ancak Emine hamiledir, ve Ynadyny ve iradesini annesinden, yeteneklerini ise babasyndan olan bir Rabia isimli bir kyzlary dünyaya gelir . Emine’nin Babasy Rabia’nyn dedesi olan imam ise Rabia’yy biraz büyüyünce hafyz yapar. Mahallenin bir de kibar kona?y vardyr: “Selim Pa?a Kona?y”. Bu konak ba?ly ba?yna bir alemdir. Selim Pa?anyn Hanymy dünyanyn tadyna varmy?, ya?landykça ölüm korkularyna kapylmy?tyr. Ve teselliyi nerede bulaca?yny ?a?yrmy? bir kadyndyr. Selim Pa?a ise Padi?ahyn dostlaryndan ve Zaptiye Nazyry idi. O?lu Hilmi ise babasynyn aksine Jön Türklerle ilgisi olan bir ihtilalcidir. Büyüklük pe?inde bir hayal adamy. Kona?a giren - çykan pek çoktur. Peregrini adynda ki bir Ytalyan piyanist Vehbi Dede adynda bir Mevlevî bunlaryn ba?lycalary arasyndadyr.

Rabia mevlit ve kuran okumaktaki ?öhreti ile Selim Pa?a kona?yna kapylanyr. Peregrini’yi orada tanyr. Vehbi dededen musiki dersleri, alyr. Rabia biraz büyüdü?ünde Hiç görmedi?i babasy Tevfik sürgünden dönmü?tür. Rabia annesi ile babasy arasynda tercih yapmak zorunda kalmy? ve Babasy Tevfik’i seçmi?tir. Bunun üzerine Emine Rabia’ya çok kyzmy? her namazdan sonra beddua etmeye ba?lamy?tyr. Rabia Babasyna bakkalda ve karagöz oyunlarynda yardym etmekte Mahallenin cücesi olan Rakym Amcasy ile beraber hep beraber güzel vakit geçirmektedir. Lakin Tevfik’in kadyn kyly?yna girip Selim Pa?anyn o?lu Hilmi için Fransa’dan gelen yabancy evraklary feslilerin giremeyece?i Fransyz Postanesine gidip almasy esnasynda yakalanmasy ile, Tevfik, zaptiye dairesinde “göz patlatan Hakky” adynda ki zorbanyn syky i?kenceleri ile sorguya çekilmi?tir. Gene de Hilmi’nin adyny vermez sürgüne yollanyr. Y? anla?yldy?y için Pa?anyn o?lu Hilmi de Selim Pa?anyn emri ile sürgüne ?ama sürülecektir.

Tevfik yokken Rabia Rakym Amcanyn yardymy ile dükkany idare eder. Vehbi Dede ve Peregrini de kendisine arkada?lyk ederler. Ama babasy sürgüne yollandy?yndan sonra bir daha Selim pa?a kona?yna ayak basmaz. Konakta pek sevdi?i bir Cariye vardyr: Kanarya Hanym. Çerkez asylly olan Kanarya Hanym da aslynda evlenip çyrak çykmy?tyr.
Rabia, Ramazanlarda camileri gezer mukabele okur ara syra mevlitlere ça?rylyr. ?ehzade Nihat Efendisinin yalysynda da Mevlit okumaya davet edilir. Rabia yalyya gitti?inde iç salonun kapylary açylarak sinekli bakkal mescidinin büyük bir toplanty yeri haline getirildi?ini görür. Renkli Papatya ba?laryna benzeyen yüzlerce ba?örtülü kadyn dinleyicisi vardyr. Bu duygulu kalabaly?a yanyk ve dokunakly sesi ile mevlit okuduktan sonra salonun sonunda çok güzel bir mermer heykele benzeyen sary?yn bir kadyn görür . Bu kanarya Hanymdyr. Yki eski dost çy?lyk çy?ly?a birbirlilerinin boynuna atylyrlar.

Peregrini Rabia’nyn okudu?u mevlide hayrandyr. Karakterine, olgunlu?una hayrandyr. Sonunda , tasarysyny Vehbi dedeye açar. Onunda uygun bulmasy üzerine Rabia ile evlenmek için dinini de?i?tirir. Osman adyny alyr. Vehbi dede de, onu kyzy gibi sevmektedir. Yani Rabia da güzelli?i bulan Tanry sevgisi...

Ymam da Emine de öldü?ünden Osman’la Rabia Evi onaryrlar. Dükkanyn üstüne yerle?irler. Rabia’nyn gebeli?i çok sykyntyly geçer. Sonunda Ystanbul’da ilk defa yapylan bir sezeryan ameliyaty ile kurtulur. Bir o?lu olur. Bu mutlu olayy izleyen yyllarda 1908 me?rutiyeti gelir. Sürgünler yerlerine dönerler. Geri dönenler arasynda Tevfik de vardyr. Rabia, Osman Rakym Amca , Mahallenin Kibar tulumbacysy, Sabit Beya?abey , Bütün sinekli bakkal onu kar?ylamaya giderler. Vakti ile Padi?ah haini diye sille tokat Ystanbul’dan sürülenlerin hepsi, ?imdi birer Hürriyet kahramany olarak dönmektedir.

Tevfik’in bu siyasi görü?lerle ili?i?i yoktur. Vapur ryhtymyna yana?ypta sürgünler çykynca kar?ylama törenleri ba?lar. Sabit Beya?abey bir emir verince sinekli bakkal takymy Tevfik’in bile ürkütüp saklanacak yer aratan bir co?ku ile gösterilerine ba?lar. Sinekli bakkal delikanlylary ?i?manca bir adamy omuzlaryna alyrlar. Tevfik’in mahalleye dönü?ü dolasy ile ate?li bir hürriyet nutku çeken bu adamy Tevfik hemen tanyr. Bu zaptiye dairesinde kendine i?kence eden göz patlatan Muzafferdir. Vehbi Dede ile Osman Tevfik’in Koluna girer ve ona bir torunu oldu?unu haber verirler.